ภาษีมรดกคืออะไร? อัตรา วิธีคำนวณ และแนวทางวางแผนเพื่อลดภาระภาษี

ภาษีมรดกเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ผู้มีทรัพย์สินและทายาทไม่ควรมองข้าม เพราะการรับมรดกที่มีมูลค่าสูงอาจนำมาซึ่งภาระภาษีต้องวางแผนล่วงหน้า บทความนี้อธิบายครบตั้งแต่ความหมาย หลักการจัดเก็บ อัตราภาษี วิธีคำนวณพร้อมตัวอย่าง ขั้นตอนการยื่น และแนวทางการวางแผนภาษีมรดกอย่างถูกกฎหมาย

ภาษีมรดกคืออะไร ?

ภาษีมรดก คือ ภาษีที่จัดเก็บจากผู้รับมรดกที่ได้รับทรัพย์สินจากเจ้ามรดก (ผู้เสียชีวิต) โดยกฎหมายกำหนดว่าหากมูลค่าทรัพย์สินที่ได้รับมรดกเกิน 100 ล้านบาท จึงจะมีหน้าที่ต้องเสียภาษี ส่วนที่ได้รับไม่เกิน 10 ล้านบาทแรกได้รับยกเว้นภาษีทั้งจำนวน

ภาษีหลักที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจให้เช่ามีอะไรบ้าง ?

ทรัพย์สินที่ต้องนำมาคำนวณภาษีมรดก ได้แก่

อสังหาริมทรัพย์ เช่น ที่ดิน บ้าน อาคาร และคอนโดมิเนียม
หลักทรัพย์ เช่น หุ้น พันธบัตร และกองทุนรวม
เงินฝากและเงินสดในสถาบันการเงิน
ยานพาหะนะ เช่น รถยนต์ เรือ และอากาศยาน
ทรัพย์สินทางการเงินและทรัพย์สินอื่นๆ ตามที่กฎหมายกำหนด

หลักการจัดเก็บภาษีมรดก มีอะไรบ้าง?

1. เก็บจากผู้รับมรดก ไม่ใช่กองมรดก

ภาษีมรดกของไทยเก็บจากผู้ที่ได้รับทรัพย์สิน (ผู้รับมรดก) โดยตรง ไม่ได้เก็บจากกองมรดกก่อนแบ่ง ดังนั้นหากมีทายาหลายคน แต่ละคนจะคำนวณภาษีจากส่วนที่ตนได้รับแยกกัน

2. มีเกณฑ์ยกเว้นขั้นต่ำ 100 ล้านบาท

ผู้รับมรดกได้รับทรัพย์วสินไม่เกิน 100 ล้านบาท จะได้รับการยกเว้นภาษีทั้งจำนวน ซึ่งหมายความว่าภาษีมรดกจะมีผลกระทบเฉพาะผู้ที่รับมรดกมูลค่าสูงเท่านั้น

3. อัตราภาษีแตกต่างตามความสัมพันธ์

กฎหมายกำหนดอัตราภาษีตามความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับมรดกกับเจ้ามรดก โดยญาติสายตรงได้รับสิทธิ์อัตราภาษีที่ต่ำกว่าบุคคลอื่น

ประเด็นสำคัญที่ผู้เช่าต้องรู้

อัตราภาษีมรดกขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้มรดกกับเจ้ามรดก สรุปดังนี้

ความสัมพันธ์กับเจ้ามรดก	อัตราภาษีมรดก	หมายเหตุ
ผู้สืบสันดาน (บุตร หลาน) และบุพการี (บิดา มารดา)	5%	คำนวณจากมูลค่าส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท
บุคคลอื่นที่ไม่ใช่ผู้สืบสันดานหรือบุพการี	10%	เช่น พี่ น้อง ญาติห่าง หรือบุคคลทั่วไป
มูลค่ามรดกที่ได้รับไม่เกิน 100 ล้านบาท	ได้รับยกเว้น	ยกเว้นภาษีทั้งจำนวน ไม่ต้องชำระภาษีมรดก

วิธีคำนวณภาษีมรดก พร้อมตัวอย่าง

สูตรการคำนวณ (มูลค่าที่ได้รับทั้งหมด – 100 ล้านบาท) x อัตราภาษีตามสัมพันธ์

ตัวอย่างที่ 1 - บุตรได้รับมรดกจากบิดา

นาย A ได้รับมรดกบิดามูลค่า 15 ล้านบาท (อัตราภาษี 5% ในฐานะผู้สืบสันดาน)

มูลค่ามรดกทั้งหมด = 150,000,000 บาท
หักส่วนที่ได้รับยกเว้น = 100,000,000 บาท
มูลค่าส่วนที่ต้องเสียภาษี = 50,000,000 บาท
ภาษีที่ต้องชำระ = 50,000,000 x 5% = 2,500,000 บาท

ตัวอย่างที่ 2 - บุคคลอื่นได้รับมรดก

นาย B (ผู้ไม่ใช่ญาติสายตรง) ได้รับมรดก มูลค่า 120 ล้านบาท (อัตราภาษี 10%)

มูลค่ามรดกทั้งหมด = 120,000,000 บาท
หักส่วนที่ได้รับยกเว้น = 100,000,000 บาท
มูลค่าส่วนที่ต้องเสียภาษี = 20,000,000 บาท
ภาษีที่ต้องชำระ = 20,000,000 บาท x 10% = 2,000,000 บาท

วิธีการยื่นและชำระภาระภาษีมรดก

ผู้รับมรดกมีหน้าที่ยื่นแบบแสดงรายการภาษีมรดก (ภ.ม.60) ต่อกรมสรรพากรภายใน 150 วัน นับแต่วันที่ได้รับมรดก ขั้นตอนการดำเนินการมีดังนี้

รวบรวมหลักฐานทรัพย์สินที่ได้รับมรดกทั้งหมด พร้อมเอกสารแสดงมูลค่า
กรอบแบบ ภ.ม.60 และยื่นต่อกรมสรรพากร ภายใน 150 วัน นับแต่วันที่ได้รับมรดก
ชำระภาษีตามยอดที่ประเมิน โดยสามารถขอผ่อนชำระได้ในบางกรณี

หมายเหตุ – หากยื่นล่าช้าหรือไม่ยื่นแบบ จะมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามที่กฎหมายกำหนด

การวางแผนภาษีมรดก เพื่อลดภาระอย่างถูกกฎหมาย

การวางแผนภาษีมรดก (Estate Planing) ที่ถูกต้องตามกฎหมายไม่ใช่การหลีกเลี่ยงภาษี แต่เป็นการบริหารทรัพย์สินให้มีประสิทธิ์ภาพ แนวทางที่ได้นิยมใช้มีดังนี้

1. การให้ทรัพย์สินก่อนเสียชีวิต (Lifetime Gift Planning)

การโอนทรัพย์ให้ทายาทก่อนเสียชีวิตอาจะช่วยลดมูลค่ากองมรดกให้ต่ำกว่า 100 ล้านบาท อย่างไรก็ตามต้องคำนึงถึงภาษีการให้ (Gift Tax) ด้วย โดยการให้ทรัพย์สินแก่คู่สมรส ผู้สืบสันดาน หรือบุพการี จะได้รับยกเว้นภาษีส่วนที่ไม่เกิน 20 ล้านบาทต่อปีภาษี

2. การจัดโครงสร้างการถือครองทรัพย์สิน

การถือครองทรัพย์สินผ่านนิติบุคคล เช่น บริษัทหรือห้างหุ้นส่วน เพื่อกระจายกรรมสิทธิ์
การตั้งทรัสต์ในกรณที่กฎหมายรองรับ เพื่อบริหารและส่งผลต่อทรัพย์สินอย่างเป็นระบบ

3. การทำพินัยกรรมอย่างมีระบบ

ช่วยให้การโอนทรัพย์สินเป็นไปอย่างราบรื่นและถูกต้องตามเจตนารมณ์ของเจ้ามรดก
ลดโอกาสเกิดข้อพิพาทระหว่างทายาท
วางแผนกระจายทรัพย์สินให้เหมาะสมกับภาษีภาษีของแต่ละทายาท

4. การประเมินมูลค่าทรัพย์สินล่วงหน้า

การรู้มูลค่าทรัพย์สินล่วงหน้าช่วยให้วางแผนภาษีได้แม่นยำ เช่น การปรับโครงสร้างทรัพย์สินและการตัดสินใจโอนทรัพย์ในช่วงเวลาที่เหมาะสมและมีประโยชน์ทางภาษีสูงสุด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีมรดก (FAQ)

Q1 : ถ้าได้รับมรดกเป็นที่ดิน แต่ไม่มีเงินสด จะชำระภาษีอย่างไร?

กรมสรรพากรมีแนวทางให้ผู้รับมรดสามารถขอผ่อนชำระภาษีมรดกได้เป็นงวด ในกรณีที่ทรัพย์สินที่ได้รับเป็นอสังหาริมทรัพย์และไม่มีสภาพคล่องเพียงพอ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อวางแผนให้รอบคอบ

Q2 : คู่สมรสได้รับมรดกต้องเสียภาษีมรดกหรือไม่?

คู่สมรสที่ได้รับมรดกจากกันและกันได้รับยกเว้นภาษีมรดกตามกฎหมาย ทั้งนี้ต้องเป็นคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แค่อยู่ด้วยกัน

Q3 : มรดกจากต่างประเทศต้องเสียภาษีในไทยไหม?

กฎหมายภาษีมรดกของไทยบังคับใช้กับทรัพย์สินที่อยู่ในราชอาณาจักรไทย รวมถึงกรณีที่ผู้รับมรดกเป็นบุคคลสัญชาติไทยที่รับมรดกทรัพย์สินในต่างประเทศด้วย ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขตามกฎหมายแต่ละกรณี แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการ

วางแผนภาษีมรดกล่วงหน้า เพื่อส่งต่อความมั่งคั่งอย่างมีประสิทธิภาพ

ภาษีมรดกเป็นภาษีที่มีผบกระทบโดยตรงต่อการส่งต่อความมั่งคั่งระหว่างรุ่น การเข้าใจหลักเกณฑ์และวางแผนอย่างเหมาะสมตั้งแต่ต้น ไม่เพียงช่วยลดภาระภาษีอย่างถูกกฎหมาย แต่ยังช่วยให้การจัดการทรัพย์สินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ราบรื่น และยั่งยืนในระยะยาว

ทดลองใช้ NEXTTO ฟรี 30 วัน
หรือติดต่อทีมงานเพื่อรับคำปรึกษาเพิ่มเติมได้ที่ Line OA – @Nextto

ช่องทางการติดต่อ NEXTTO

Facebook : Nextto System

Instagram : Nexttosystem

LINE : @Nextto

TikTok : @Nexttosystem

Email : helpdesk@nexttosystem.com

Tel : 095-5088226

ภาษีมรดกคืออะไร? อัตรา วิธีคำนวณ และแนวทางวางแผนเพื่อลดภาระภาษี